Dentysta Kraków – studium przypadku z RTG
Autor i recenzja medyczna: lek. dent. Jakub Dudek, specjalista chirurgii stomatologicznej
Pantomogram zatrzymanego zęba mądrości w żuchwie, przypadek z gabinetu chirurgii stomatologicznej w Krakowie
Usunięcie zatrzymanej ósemki: jak chirurg stomatolog czyta zdjęcie RTG (przypadek z gabinetu w Krakowie)
Większość pacjentów widzi na zdjęciu rentgenowskim szare plamy i cienie. Chirurg stomatolog widzi w nim plan zabiegu: położenie zęba, kierunek korzeni, odległość od kanału nerwu i stan kości. To właśnie ten odczyt decyduje o tym, czy zabieg będzie prosty, czy wymaga szerszego dostępu, i jak bezpiecznie go przeprowadzić.
W tym artykule pokazujemy prawdziwy, zanonimizowany przypadek z gabinetu Sztuka Stomatologii w Krakowie, krok po kroku, tak jak omawiamy go z pacjentem na wizycie. Dzięki temu zobaczysz, jak wygląda konsultacja u chirurga stomatologa i jakie pytania warto zadać przed zabiegiem.
Przypadek opublikowany za zgodą pacjenta, po anonimizacji. Ma charakter edukacyjny i nie oznacza, że u każdego pacjenta leczenie przebiegnie tak samo.
Z czym przyszedł pacjent
Pacjent opisywał to tak:
“Od kilku dni bardzo boli mnie dziąsło z tyłu, przy ósemce, szczególnie podczas jedzenia i gryzienia. Dziąsło jest spuchnięte i bardzo wrażliwe, a obrzęk zaczął być też widoczny na twarzy. Ból promieniuje w stronę ucha i gardła, mam problem z szerokim otwieraniem ust, a dodatkowo pojawiła się gorączka i ogólne osłabienie.”
Tego typu zgłoszenia są częste. Dolegliwości w okolicy ósemek zwykle nawracają falami, więc pacjenci długo traktują je jako przejściowe.
Co zobaczył lekarz podczas badania
W badaniu klinicznym stwierdzono częściowo wyrzniętą ósemkę, otoczoną silnie zaczerwienionym i obrzękniętym dziąsłem. Okolica była bolesna przy dotyku, z obecnością wydzieliny zapalnej spod kaptura dziąsłowego. Widoczny był również obrzęk tkanek miękkich policzka, ograniczenie otwierania ust oraz bolesność okolicznych węzłów chłonnych.
Samo badanie w jamie ustnej to tylko część obrazu. Aby zaplanować zabieg, potrzebne jest zdjęcie. Diagnostykę rentgenowską wykonujemy na miejscu, w gabinecie, więc pacjent nie musi jechać do osobnej pracowni.
Zdjęcie RTG: analiza krok po kroku
Poniżej opisujemy, jak lekarz zwykle czyta takie zdjęcie. Przy każdym punkcie dr Dudek uzupełnia, co widać w tym konkretnym przypadku.
1. Położenie i kąt ustawienia zęba
Lekarz ocenia, jak ósemka jest ustawiona względem siódemki. W praktyce klinicznej stosuje się klasyfikację Wintera, która opisuje ząb jako ustawiony pionowo, ukośnie do przodu (mezjalnie), ukośnie do tyłu (dystalnie) lub poziomo. Kąt wpływa na trudność usunięcia.
Na powyższym zdjęciu ząb ustawiony mezjaniekątowo.
2. Głębokość zatrzymania w kości
Oceniamy, jak głęboko ząb jest ukryty w kości i ile miejsca jest między nim a gałęzią żuchwy. Tu pomocna jest klasyfikacja Pella i Gregory’ego. Im głębsze zatrzymanie, tym zwykle więcej pracy na etapie dostępu do zęba.
Klasa II – miejsca jest mniej niż szerokość korony ósemki; część zęba znajduje się pod gałęzią żuchwy.
B – między powierzchnią zgryzową a szyjką 7
3. Ułożenie korzeni
Korzenie mogą być proste, zakrzywione, rozwidlone lub zrośnięte z kością. To od nich zależy, czy ząb trzeba podzielić na części, aby usunąć go przez mały otwór.
Tutaj dwa proste korzenie jednak blisko kanału nerwu zębodołowego dolnego.
4. Odległość od kanału nerwu żuchwowego
To jeden z najważniejszych elementów odczytu. Korzenie dolnych ósemek mogą leżeć blisko kanału, w którym biegnie nerw. Na zdjęciu lekarz zwraca uwagę na cechy, które sugerują bliskie sąsiedztwo, na przykład zwężenie lub przerwanie linii kanału w okolicy korzenia albo przyciemnienie korzenia w miejscu styku. W razie wątpliwości wykonuje się tomografię stożkową (CBCT), która pokazuje relację w trzech wymiarach.
Zlecono badanie cbct w celu oceny odległości od kanału nerwu zębodołowego dolnego.
5. Stan sąsiedniego zęba i kości
Sprawdzamy, czy siódemka nie ma ubytku w miejscu styku z ósemką, czy kość wokół zęba nie wykazuje zmian zapalnych lub torbieli oraz czy nie ma resorpcji korzenia sąsiada.
Na zdjęciu cbct nie stwierdzono takiego ubytku.
Decyzja: dlaczego taki plan
Na podstawie badania i zdjęcia lekarz omówił z pacjentem możliwości:
- opcja 1: usunięcie zęba w znieczuleniu miejscowym, ze względu na położenie zęba stan zapalny będzie nawracał
- opcja 2: płukanie kieszeni dziąsłowej, doraźna pomoc
Pacjent zdecydował się na usunięcie zęba ze względu na: ból, nawracające stany zapalne, ryzyko dla zęba sąsiedniego.
To jest moment, w którym warto zapytać swojego lekarza: „Dlaczego akurat ten wariant i jakie są alternatywy?” W naszym gabinecie odpowiedź na to pytanie jest częścią konsultacji.
Jak przebiegł zabieg
Zabieg usunięcia zęba 48, sklasyfikowanego jako Pella-Gregory II B, przeprowadzono w znieczuleniu miejscowym. Po uzyskaniu dostępu do zęba delikatnie odsłonięto jego koronę i otaczające tkanki. Ze względu na położenie zęba konieczne było jego kontrolowane podzielenie na mniejsze fragmenty, co ułatwiło bezpieczne usunięcie. Po ekstrakcji zębodół dokładnie oczyszczono i skontrolowano. Ranę zaopatrzono szwami, a pacjent otrzymał zalecenia pozabiegowe. Cała procedura trwała około 30–45 minut.
Podczas zabiegu lekarz mówi, co robi, zanim to zrobi, a pacjent ma ustalony sygnał stopu.
Zalecenia po zabiegu i kontrola
Po zabiegu pacjent otrzymał zalecenia dotyczące higieny, diety i leków oraz informację, kiedy skontaktować się z gabinetem. Gojenie tkanek miękkich trwa zwykle kilka do kilkunastu dni, a kość odbudowuje się dłużej. Tempo zależy od zakresu zabiegu i od zdrowia pacjenta.
Podczas wizyty kontrolnej lekarz ocenił gojenie rany i omówił dalsze zalecenia
Czego uczy nas ten przypadek
- Zdjęcie jest podstawą decyzji. Bez niego chirurg pracuje na przypuszczeniach.
- Nie każda ósemka wymaga takiego samego zabiegu. O trudności decyduje ustawienie, głębokość, korzenie i relacja do nerwu.
- Dolegliwości, które „przychodzą i odchodzą”, często mają stałą przyczynę widoczną na zdjęciu.
- Ważne jest, by pacjent rozumiał, co widać na obrazie i dlaczego lekarz proponuje dany wariant.
Jakie pytania warto zadać lekarzowi po obejrzeniu własnego zdjęcia
- Jak jest ustawiony mój ząb i co to oznacza dla trudności zabiegu?
- Czy korzenie leżą blisko nerwu lub zatoki? Czy potrzebna jest tomografia?
- Czy mam alternatywę dla usunięcia?
- Jakie są ryzyka w moim przypadku i jak je ograniczamy?
- Ile potrwa zabieg i jak będzie wyglądało gojenie?
- Kiedy i z kim mogę się skontaktować po zabiegu?
Więcej pytań, które warto zadać w każdym gabinecie, znajdziesz w artykule o 9 pytaniach przed zabiegiem.
Kiedy zgłosić się do chirurga stomatologa
Skonsultuj ósemkę lub inny ząb, jeśli:
- boli, nawraca stan zapalny dziąsła lub puchnie policzek,
- lekarz zalecił usunięcie zęba i chcesz zasięgnąć drugiej opinii,
- masz zdjęcie z innego gabinetu i chcesz je omówić,
- potrzebujesz zabiegu przed implantacją lub leczeniem ortodontycznym.
Przy szybko narastającym obrzęku twarzy, gorączce, trudnościach w przełykaniu lub oddychaniu dzwoń pod 112 albo zgłoś się na szpitalny oddział ratunkowy.
Chirurg stomatolog w Krakowie: umów konsultację
Jeśli masz zdjęcie RTG i chcesz je omówić z chirurgiem stomatologiem, możesz przynieść je na konsultację. Lekarz oceni je, wyjaśni, co widzi, i przedstawi możliwości. Chirurgią stomatologiczną zajmują się w naszej klinice lek. dent. Jakub Dudek, specjalista chirurgii stomatologicznej, oraz lek. dent. Marcin Caputa.
Adres: ul. Szafrana 5a/u7, Kraków
Godziny: poniedziałek–piątek 8:00–21:00, sobota dyżur
Bezpłatny parking
